Danielle Lemaire ìs muziek

Danielle Lemaire houdt van muziek. Danielle Lemaire maakt muziek. En Danielle Lemaire maakt werk over muziek. En haar beeldende werk is dan weer muzikaal. Danielle Lemaire ìs muziek.

Ze houdt ook van muzikanten. De mens achter de muziek. Type beetje zonderlinge eenzaat – volkomen op eigen kompas varend. Waarop één woord levensgroot van toepassing is: Melancholie – een sterke hang, een vaak niet rechtstreeks zegbaar verlangen naar ergens anders zijn. In mineurakkoorden opgeroepen. Meer dan eens een hang naar de dood – ook elders immers. In dit gezelschap niet zelden met een eigenhandige daad naderbij gehaald. Een doodswens als symptoom van een te grote mate van sensitiviteit, die immers het leven in te hevige golven door het vege lijf doet slaan. Waarbij de pieken en dalen wellicht eenzelfde uitslag vertonen, maar de pijnen van de diepten kennelijk te vaak een onverdraaglijk niveau aanraken. Voor alle duidelijkheid: een doodswens koestert Danielle in het geheel niet. Eerlijk gezegd ken ik weinig mensen die zo levenslustig zijn als zij. Waar Danielle voornamelijk naar op zoek is: spiritualiteit en een kosmische liefde voor de wereld.

 

Muzikale helden

Voorbeelden uit haar eregalerij met favorieten zijn o.a. Amy Winehouse (zie ook: “Amy (Winehouse)”- tekening uit 2016) , Nick Drake en Lucia Pamela. Haar helden en heldinnen bevinden zich – het behoeft weinig betoog – op afstand van de hoofdstromingen en dwalen buiten de gebaande paden. Zijn in hun eigen vehikel op verkenning. Reizen buiten de tijd en zijn tijdloos. Maar hun muziek bevat dus, als bijna vanzelf, ook menigmaal elementen die op de eigen tijd vooruitlopen. Flarden en walmen komen aangewaaid uit een toekomst, die we inmiddels in een aantal gevallen kunnen duiden, omdat we zelf die toenmalige toekomst weer hebben ingehaald.

Artistieke onderzoeksjournalistiek

Als Danielle een project over een geliefde collega aangaat, wordt het een meer-sporen-documentaire. Om alle kanten van de prismatische persoonlijkheden te belichten worden meerdere media ingezet. Artistieke onderzoeksjournalistiek. Soms worden overlevenden uit de omgeving van de overledene geïnterviewd. Op verschillende dragers vastgelegd. In een briefwisseling of video, wat dan weer op YouTube kan worden gepubliceerd. Een bedevaart naar een voormalige woon- en verblijfplaats kan ook onderdeel uitmaken van de ontdekkingsreis. In vele vormen worden snippers verzameld.

Ze laat zich doordrenken en begeesteren door de persoon van de maker en wordt zelf herschepper van die essentie in haar eigen beeldende of muzikale vocabulaire: het opnieuw in trilling brengen van de snaren die bij haarzelf werden geraakt. Vooral potlood- of conté-tekeningen met spaarzaam gebruik van waterverf en zelf georkestreerde elpees. Ze maakt boeken, waarin beeld en tekst uiteraard ideaal samen kunnen gaan. Soms wordt ook een interactieve laag met het publiek ingebouwd, door naar impressies en interpretaties te vragen.

Lucia Pamela

Eerder kwam Lucia Pamela, een Amerikaanse muzikante, in aanmerking voor zo’n diepgravend onderzoeksproject (soloshow in het Van Abbemuseum, 2010). Lucia wilde niet dood, integendeel, zij wilde naar de toekomst en is daarom 98 geworden. Wat Danielle aanspreekt is juist haar over-the-top naïeve vrolijkheid. Maar Lucia wilde wel elders zijn, buiten de aarde zelfs – getuige haar enige, maar zeer belangrijke album “Into Outer Space with Lucia Pamela” (1e uitgave 1969, op het platenlabel ‘Gulfstream’). Invloeden trillen door naar de uithoeken van het universum. Reizen naar de maan en naar Mars, lang voor David Bowie daar voet aan de grond zette.

Het zweverige cachet van haar muziek werd versterkt door de ‘theremin’, een bijzonder instrument dat je niet aanraakt. Klanksluiers komen tot stand door met je handen in de lucht te gesticuleren en zo de afstand tot elektronische voelsprieten te variëren. Een instrument dat zij waarschijnlijk zelf bespeelde en, dat samen met de ook nog eens toegepaste echo-effecten, het sciencefiction-gehalte flink omhoogstuwde. Zij bespeelde overigens ook nog eens pakweg 15 andere instrumenten, en als je er maar genoeg tegelijk inzet, krijg je orgelachtig harmonieuze weefsels die in de ruimte zweven. Kortom Pamela was een all-female orchestra in haar eentje (en daarnaast leidde ze ook nog een keer het eerste all-female orchestra in de wereld: ‘The Musical Pirates’ – huisband van het Odeon Theatre – St. Louis). Vooruitstrevende dame in vele opzichten dus!

Muziek en performances van Danielle

Een inspiratiebron voor Danielle: in haar eigen sound-performances is zij zelf ook zo’n all-female orchestra in haar eentje. Mede gebruikmakend van de in-blik mogelijkheden, die de techniek heden ten dage biedt. Zo’n performance krijgt vorm in een mix van live en voorbereide sounds. Ook tekst gedragen door haar eigen stem speelt een rol. Vergeleken met het werk van de meeste singer-songwriters (dat van Pamela bleef toch geënt op Amerikaanse traditionals) vertonen Danielle’s soundscapes een aanzienlijk hogere abstractiegraad. Mood boards in geluid. Waar ook gerust een flard nieuwsbericht of het buitelende gerinkel van weggeworpen voorwerpen in kunnen voorkomen. Een tovenares in klankkleuren – ruis is overigens ook een bruikbare kleur.

Nick Drake

Danielle Lemaire - Inrichten Stedelijk Museum BredaDanielle’s laatste project gaat over de muzikant Nick Drake. Hier heeft ze 2 jaar aan gewerkt. Ook een herkenningspunt voor Danielle is een achtergrond in de Oriënt. Nicks vader werkte en woonde met het gezin in Birma. De roots van Danielle gaan terug naar Nederlands-Indië – wat je ziet is dat haar Indische achtergrond in toenemende mate van belang is in haar werk. Nick wilde wel dood – al jong, hij heeft van 1948 tot 1974 geleefd. Overleden door de inname van een te forse dosis antidepressivum. Buien van zware depressiviteit bezochten hem tamelijk frequent en trokken hem naar de zwarte spelonken in zijn geest, wat dan weer met dunne stem gezongen verslagen in tijdloze poëzie opleverde.

De oogst van dit 2-jarige opgravingsproject door Danielle, in samenwerking met vele betrokkenen verricht, hangt nu in mooie museale zalen. In stilte. Het werk van Danielle dat het openingsaffiche siert, toont een in zichzelf gekeerde muzikant die de gehele atmosfeer achter hem met zichtbare geluidsgolven in trilling brengt. Maar evenzeer zijn dit de turbulenties die de getormenteerde speleoloog op zijn afdalingen in de onderwereld van de menselijke geest onderging. Zeker een muzikale tekening.

‘You know I am not there’ – Stedelijk Museum Breda

Dit laatste project is nu NIET te zien in een van de mooiste grote zalen van het Stedelijk Museum Breda – maar het hangt er wel! “You know I am not there” is de titel (alle interpretaties door de huidige situatie ingegeven zijn voor eigen rekening). Al sinds 19 december 2020. Opening noch openstelling zijn, als bekend, mogelijk geweest. Het hangt daar maar ongezien fraai te wezen! Enige troost is dat het wel blijft hangen. Tot in augustus. Er wordt overigens wel gewerkt aan zichtbaarheid via de kanalen van het Stedelijk Museum Breda. En laten we hopen dat op een mooie lentedag de deuren van het museum weer open gaan!

Meer over Danielle en haar muzikale helden

Over Lucia Pamela:

https://vanabbemuseum.nl/programma/programma/the-story-of-a-document-humain-about-lucia-pamela/ 

http://home.iae.nl/users/jada/innerlandscapes/luciapameladocumentary.html 

http://home.iae.nl/users/jada/innerlandscapes/links.html

Over residency Van Gogh Huis, Zundert:

Op 5 april aanstaande staat gepland – hopelijk gaat dit door! – dat Danielle Lemaire een nieuwe publicatie presenteert, die ze uitbrengt in samenwerking met het Vincent van Gogh Huis in Zundert, waar zij in 2019 artist-in-residence was. Het behelst een leporello boek, vormgegeven in samenwerking met Alfred Boland, met daarbij een audio uitgave: twee vinyl 7” singles in een gatefold, getiteld “Tout n’est-ce que rêve”. Dit is een zin uit het dagboek van Jo Bonger, die het werk van Vincent van Gogh in de wereld bracht. Op de singles zijn liedjes te horen, die Danielle maakte tijdens de residency op een vooroorlogs klein trap-harmonium. Ook met het werk van Vincent van Gogh, maar misschien meer nog met dat van Jo Bonger, kreeg Danielle in 2019 een bijzondere band.

Over residency AIR De Missie, Teteringen:

Van 1 maart t/m 1 mei gaat Danielle samen met Jan Van Den Dobbelsteen werken als artist-in-residence bij AIR De Missie in Teteringen, zie https://www.parkzuiderhout.nl/vieren-van-leven/airdemissie/air-selectie-kunstenaars (dit wordt een bijzonder project waar ook weer nieuw werk uit voortkomt).

Over de tentoonstelling ‘You Know I’m Not There’:

Het blog https://www.youknowiamnotthere.nl/

Het prachtige boek, vormgegeven door Jeremy Jansen, uitgegeven door Eriskay Connection, met essays van vier bijzondere auteurs uit het kunstenveld: https://www.eriskayconnection.com/home/102-you-know-i-am-not-there.html.

Recent interview met Julia Fidder: https://www.stedelijkmuseumbreda.nl/nl/actueel/danielle-lemaire-studio-encounter.